Ubuntu Server to serwerowa odmiana popularnej dystrybucji Linux rozwijanej przez Canonical i społeczność. Korzysta z tych samych repozytoriów co Ubuntu Desktop, ale domyślnie instaluje się bez graficznego pulpitu i z zestawem narzędzi przygotowanym do pracy serwerowej.
Możesz uruchomić go na fizycznym komputerze, w maszynie Proxmox, Hyper-V lub VMware, na Raspberry Pi i w praktycznie każdej dużej chmurze.
Najnowsza wersja w 2026 roku
W sierpniu 2026 najnowszym wydaniem LTS jest Ubuntu Server 26.04 LTS „Resolute Raccoon”. LTS oznacza Long Term Support.
Canonical zapewnia dla 26.04 LTS bezpłatne standardowe aktualizacje bezpieczeństwa i utrzymania do maja 2031 roku. Ubuntu Pro rozszerza ochronę do maja 2036, a płatny dodatek Legacy może wydłużyć okres do 2041 roku.
Nadal wspierane są również:
- Ubuntu Server 24.04 LTS — standardowo do 2029 roku,
- Ubuntu Server 22.04 LTS — standardowo do 2027 roku,
- starsze LTS objęte rozszerzonym utrzymaniem Ubuntu Pro.
Do nowego homelabu wybrałbym 26.04 LTS, chyba że konkretna aplikacja oficjalnie wspiera jeszcze tylko 24.04 LTS. Wersje pośrednie otrzymują aktualizacje znacznie krócej i na serwerze zwykle nie dają korzyści równoważącej częstsze migracje.
Do czego służy Ubuntu Server?
- serwery WWW z Nginx lub Apache,
- bazy PostgreSQL, MariaDB i Redis,
- Docker i platformy kontenerowe,
- serwery plików przez Samba lub NFS,
- VPN, DNS i monitoring,
- aplikacje Python, Node.js, Java i .NET,
- maszyny wirtualne w homelabie,
- usługi chmurowe i automatyzacja.
Brak pulpitu zmniejsza zużycie RAM, liczbę pakietów i powierzchnię ataku. Administracja odbywa się najczęściej przez SSH i terminal.
Jak wygląda zarządzanie?
Pakiety instalujesz przez APT:
sudo apt update
sudo apt upgrade
sudo apt install nazwa-pakietuUsługami zarządza systemd:
systemctl status ssh
sudo systemctl restart sshKonfiguracje są zwykłymi plikami tekstowymi, co ułatwia ich wersjonowanie, automatyzację i odtwarzanie. Początkowo terminal może wydawać się trudniejszy niż panel Windows, ale szybko zaczyna być przewidywalny.
Czy Ubuntu Server jest darmowy?
Tak. System można pobierać, instalować i używać bez opłaty licencyjnej, również po zakończeniu okresu standardowego wsparcia. Brak aktualizacji bezpieczeństwa oznacza jednak, że starego wydania nie powinno się pozostawiać na aktywnym serwerze.
Najdłuższa rozsądna bezpłatna droga dla użytkownika domowego wygląda tak:
- instalacja bieżącej wersji LTS,
- pięć lat standardowych aktualizacji,
- aktywacja bezpłatnego Ubuntu Pro Personal,
- aktualizacje bezpieczeństwa nawet przez 10 lat od wydania,
- później migracja do nowszego LTS.
Ubuntu Pro jest bezpłatne do użytku osobistego na maksymalnie pięciu fizycznych maszynach. Na objętych hostach może działać nieograniczona liczba kwalifikujących się VM i kontenerów. Wymaga konta Ubuntu One i zaakceptowania warunków usługi.
Ubuntu Pro rozszerza ochronę na znacznie większą liczbę pakietów z repozytorium Universe i udostępnia między innymi Livepatch dla kwalifikujących się kerneli. Bezpłatny plan osobisty nie jest odpowiednikiem płatnej pomocy technicznej Canonical.
Zalety w homelabie
- brak kosztu licencji,
- ogromna liczba poradników i pakietów,
- dobre wsparcie Dockera,
- niewielkie wymagania bez GUI,
- łatwe snapshoty i klonowanie w VM,
- podobne środowisko w domu i w chmurze,
- długa obsługa wersji LTS.
Ograniczenia
- większość administracji wymaga terminala,
- niektóre aplikacje dostarczają własne repozytoria, które trzeba aktualizować osobno,
- aktualizacja LTS nie zwalnia z backupu i testów,
- Canonical nie odpowiada za każdy zewnętrzny skrypt i obraz kontenera,
- usługa wystawiona do Internetu wymaga firewalla, aktualizacji i monitoringu.
Do nauki serwerów Linux Ubuntu jest jednym z najlepszych startów. Jeśli zależy Ci na czystym Debianie i mniejszej liczbie dodatków Canonical, warto później poznać również Debiana.